Op negentien november 2010 bestaat Het Hoorns Byzantijns Mannenkoor 25 jaar! Het heeft zich onder de bekwame leiding van Grigori Sarolea ontwikkeld tot een koor dat onder de liefhebbers en kenners van de Byzantijnse koorzang een goede naam heeft opgebouwd.
Een koor dat byzantijnse muziek vertolkt zoals deze ook in de Russisch orthodoxe kloosters klinkt. Grigori heeft zich ten doel gesteld om het stemmenmateriaal wat hem in het inmiddels 32 man sterke koor ter beschikking staat zo optimaal mogelijk te laten klinken. Waarbij hij tracht het koor en het gezang te laten klinken, zo dicht mogelijk als het de muziek bedoeld is en past bij de aard van het stemmenmateriaal.
Hoe had het groepje mannen, leden van het West-Fries Mannenkoor die het plan opvatten byzantijnse kerkmuziek te gaan zingen, zich ooit kunnen indenken dat hun initiatief tot een koor als het HBM geworden is.
Zij kunnen trots zijn op het resultaat!
Het koor in de begintijd
Hoe het begon.
Zoals gezegd, een aantal leden van het West-Fries Mannenkoor, waaronder Gerard Beemsterboer (die ongetwijfeld het voortouw heeft genomen), vatten het plan op om een koor op te richten.
Het koor zou zich specialiseren in het zingen van Russisch orthodoxe kerkmuziek met daarnaast een klein repertoire van Russische volksliedjes. Perfectie was niet het streven, maar wél de opbouw van een koor wat waardering zou oogsten. (?!)
In die bewoordingen werd het streven van het koor voorgesteld aan Ineke Petter, die als dirigente door Gerard werd aangezocht en slaagde er vervolgens in acht mannen om zich heen te verzamelen.
Henk Kaag, Johan Lenters, Jan Kunst, Mart Kraakman en Han Bakker waren mannen van het eerste uur. Twee mannen haakten na één repetitie al af, maar een week later sloten Herman Pfeiffer en Klaas Molenaar zich bij het koor aan. Zij vormden de kern van het koor, die het ook bestaansrecht gaven.
Verder was er wel een zeker verloop in het koor, hetgeen logisch is wanneer een koor in opbouw is, maar in de loop van de eerste vijf jaren van zijn bestaan groeide het koor toch tot een bezetting van ruim twintig leden.
Het repetitielokaal “De Drie Tulpen” was op het Achterom in Hoorn, aan de achterzijde van de Koepelkerk aan het Grote Noord. Het repetitielokaal was zeer eenvoudig, maar zal ook wel aangenaam geprijsd zijn geweest wat huur betreft en dat is natuurlijk van belang voor een beginnend koor.
Zo werd er elke dinsdagavond gerepeteerd, bij het snorren van de gaskachel en het koffiezetapparaat.
Ineke Petter gaf leiding aan het koor daarbij ondersteund door een bejaard elektrisch orgeltje en heeft in die jaren de basis gelegd van het koor wat het later is geworden, nadat Grigori de directie heeft overgenomen
Als een koor een repertoire in studeert ligt het voor de hand dat men het resultaat ook wil laten horen.
Daarbij hoorde in eerste instantie ondermeer een bijdrage te leveren aan erediensten in de Koepelkerk waar we immers ook in het zaaltje voor een vriendenprijsje repeteerden.
Daarnaast werden in de eerste vijf jaren zo'n zestig optredens verzorgt door het koor.
Helaas ontbreekt mij over eerste jaren voldoende informatie, zodat ik daar niet door voldoende zekerheid kan vertellen , maar bepaalde optredens springen er wel uit.
Zoals het optreden in de Grote Kerk in Zwolle ter gelegenheid van de viering van duizend jaar bestaan van de Russisch Orthodoxe kerk. Het koor mocht hier een bijdrage leveren ten overstaan van koningin Beatrix, leden van het toenmalig kabinet en andere hoogwaardigheidsbekleders .
Ook memorabel is ons bezoek aan Malta, alwaar wij deel namen aan een korenfestival met een wedstrijd karakter. Helaas was ons verblijf zodanig gepland dat wij sowieso niet aan de finale konden deelnemen.
Nu zat dat er voor ons, als jong koor, toch niet in omdat wij het moesten afleggen tegen een keur aan Engelse koren. Want het is toch al appels met peren vergelijken, als byzantijns koor dat een repertoire had, hetgeen zo verschilde van alle andere koren.
Desalniettemin was deze reis een succes op muzikaal zowel als persoonlijk vlak, omdat wij naast het concours ook nog een bijdrage aan kerkdiensten konden leveren, waarbij het koor, ook toen al, met onze zang de kerkgangers wisten te raken. Daarnaast trokken wij ook de aandacht met spontane optredens in kerken en op portalen, al dan niet in kleine bezetting.
.
Het koor bestond vijf jaar toen er onenigheid in het koor ontstond, omdat binnen het bestuur het idee ontstond Ineke Petter voor haar diensten te bedanken en op zoek te gaan naar een meer gekwalificeerde dirigent. Een heel vervelende kwestie omdat het een probleem zou zijn om Ineke niet voor het hoofd te stoten. Zij immers had “haar” koor gebracht waar het nu was en zij voelde zich erg betrokken bij het koor.
Deze gang van zaken was voor een aantal koorleden de aanleiding om het lidmaatschap van het koor te beëindigen.
Een aanmerkelijk uitgedund koor bleef achter, maar het liet zich door deze tegenslag niet uit het veld slaan en zo begon het een nieuwe start onder leiding van de nog jonge dirigent Grigori te werken aan het koor tot wat het nu is.
Eerst repeteerden wij nog een tijd in de “Drie Tulpen”, maar gelijktijdig met de restauratie van de kerk werd ook de repetitieruimte aan de broodnodige opknapbeurt onderworpen.
Daardoor moesten wij uitwijken naar een andere locatie en uiteindelijk viel de keuze op een zaal in het wijkcentrum “Kersenboogerd”.
Tot op heden is dit de vaste repetitie locatie geworden, waar iedere dinsdagavond tussen acht uur kwart over tienen het repertoire serieus wordt doorgenomen, voortdurend wordt er geslepen en gepoetst aan het repertoire.
Opvallend is trouw waarmee de koorleden de repetities bezoeken en het verloop in het koor heeft in hoofdzaak een natuurlijke oorzaak: verhuizing, achteruitgang van zangstem, ziekte en overlijden.
Daartegenover staat een aanwas die tot op heden het verlies aan leden ruimschoots compenseert, waardoor de teller nu op twee en dertig leden staat, met een goede verdeling in de partijen.
Het aantal uitvoeringen en kerkdiensten ligt door de loop van de jaren zo rond de twintig per jaar.
Door de jaren heen heeft het koor een traditie opgebouwd, van zelf georganiseerde concerten, zoals het Nieuwjaarsconcert eerst in de Lutherse kerk aan het Ramen in Hoorn. Toen eenmaal bleek dat de publieke belangstelling voor deze concerten zo groot werd uitgeweken naar de Oosterkerk aan het Grote Oost, welke een aanmerkelijk grotere capaciteit heeft.
Naast de Nieuwjaarsconcerten werd het ook een traditie om jaarlijks in Schoorl zomeravondconcerten te organiseren en in de prachtige Michaëlskerk het jaarlijkse Paasconcert op tweede paasdag.
Verderop in de provincie en het land traden wij meestal op, op uitnodiging, zowel ter opluistering van kerkdiensten als door concerten te zingen.
Hiermee zijn wij inmiddels al in veel hoeken van het land te horen geweest, bijvoorbeeld een drietal malen in Den Haag, Lage Zwaluwe, Zandvoort, Santpoort, het Catherijnenconvent in Utrecht, Bourtange, maar ook dichterbij huis in Heiloo, Warmenhuizen, Castricum, of Middenbeemster om maar wat te noemen.
Enigszins als kroon op ons werk zien we toch wel we in een jaar tijd voor de derde maal in de Hermitage zijn uitgenodigd te komen zingen.
Verder zingen wij regelmatig tijdens Byzantijnse vieringen de liturgie van St Joannes Chrisostomos.
Bij deze alle bovengenoemde (en niet genoemde) uitvoeringen kunnen wij inmiddels putten uit een repertoire van ongeveer 245 liturgische gezangen dan wel volksliedjes. Het nadruk van ons repertoire, echter, ligt op de liturgisch muziek.
Het aantal traditionele volksliedjes ligt, inclusief kerstliedjes die een profaan karakter hebben, licht rond de dertig.
Veel van de liederen zijn rechtenvrij, maar daarnaast zijn ook veel bewerkingen van de hand van onze dirigent, Grigori Sarolea
Uit dit overzicht blijkt dat de koorgeschiedenis niet alleen uit hoogtepunten bestaat, maar verder is gebleken dat de Byzantijnse zang kennelijk ook een bindende factor is. Daarnaast is het vakmanschap van onze dirigent een stabiliserende drijvende kracht achter de prestaties van ons. De kwaliteit van het koor schuilt ook in de serieuze wijze van repeteren, waar natuurlijk ook ruimte is voor een kwinkslag, maar verder wordt onder leiding telkenmale ouder repertoire onder handen genomen en opgepoetst, geslepen, tekstbehandeling koorklank, balans en ademhaling, alles wordt onder een loep gelegd.
Het resultaat is daar dan ook naar en is een groep mannen uit alle windstreken van West-Friesland, met en zonder veel koorervaring, uit alle geledingen van de maatschappij, een eenheid geworden die klinkt als een klok.
.
Ons koor is in de afgelopen vijf en twintig jaar vier maal gezamenlijk op stap geweest voor een meerdaagse reis naar een buitenland.
Natuurlijk zijn er vele malen meer plannen gemaakt een trip te maken, maar die plannen zijn om vaak praktische redenen in de kiem gesmoord.
Praktische redenen zijn: als men zich als koor op een goede manier elders wil manifesteren dan moet de samenstelling wel representatief zijn.
De kosten van zo'n reis zijn voor sommige leden, maar ook voor het bestuur vaak een belemmering om daadwerkelijk op reis te gaan.
Omdat het koor het toch moet hebben van de (bescheiden) contributie, inkomsten van concerten en kerkdiensten, cd-verkoop enz. is het niet verstandig om koste wat kost op stap te gaan.
Echter als we dan gaan dan is het ook goed en werd het een succes, omdat het goed is elkaar eens wat vaker en onder andere omstandigheden tegen te komen.
Zo roept de eerder genoemde Maltareis goede herinnering op. Ook in het geval van de Oostenrijk-reis kunnen we daar met genoegen op terugzien, veel gezongen, in verschillende kerken, waaronder ook een Byzantijnse dienst in de Stephansdom in Wenen. Daarnaast ook de vrolijke avonden als er niet gezongen werd. Nu, daar werd dus wel gezongen!
Meer bezinning was er natuurlijk wel op onze trip naar Lourdes, waar wij het genoegen hebben kunnen smaken voor een zeer talrijk publiek te kunnen zingen.
Meest recent is onze vijfdaagse koorreis naar Cambridge waar wij het genoegen hebben mogen proeven om een proeven van ons kunnen te laten horen in de prachtige kathedralen waar het land bekend om is.
Kortom ook deze reizen hebben een sterke bindende functie gehad binnen het koor.
Het is logisch dat in dit historisch overzicht niet alles verteld kan worden. Maar terugkijkend wat er allemaal gepasseerd is in de voorbije jaren goed en slecht, sterfgevallen, een scheuring.
Deze gebeurtenissen zijn onlosmakelijk verbonden als mensen samen iets ondernemen.
Muziek, echter, bindt alles en heelt wonden! Want wij kunnen terugzien op prachtige jaren, met mooie concerten waarbij wij veel mensen hebben kunnen laten genieten en ontroeren met wat wij gezamenlijk ten gehore brachten.
Verder kijken wij halsreikend uit naar wat de toekomst ons te bieden heeft.
Voor dit moment ons jubileumconcert , het optreden in de Hermitage en ook de twee concerten met het Utrechts Byzantijns Mannenkoor in Heiloo en Hilversum. De ideeën die onze dirigent heeft over het hoe deze concerten worden ingevuld, scheppen verwachtingen.
Hoe mooi zou het zijn als het koor nog vijf en twintig jaar aan zijn bestaan zou kunnen voegen, helaas zullen wij dat waarschijnlijk niet allemaal meemaken, maar als dezelfde muziek uit andere kelen blijft klinken, kunnen zij, die de aanzet hebben gegeven tot dit koor en hen die zich gelukkig prijzen hier deel uit van te maken, tevreden zijn.
Koor zingt I Pakoj in Maidstone tijdens recente Engelandreis
Nieuwjaarsconcert toen nog, in de sfeervolle Lutherse kerk aan het Ramen
Het koor, met de vrouwen die achter hen staan, maar vanwege de foto deze keer vóór. Deze opname is gemaakt in de kerk van All Saints Maidstone, Kent